دوفصلنامه علمی پژوهشی تحقیقات انقلاب اسلامی

دوفصلنامه علمی پژوهشی تحقیقات انقلاب اسلامی

مشروعیت سیاسی در قرآن (مطالعه موردی آیات اطاعت)

نوع مقاله : علمی پژوهشی

نویسندگان
حوزه علمیه قم
چکیده
اگر در تمایز فقه و کلام این انگاره را مفروض تلقی نماییم که اولی بر فعل مکلف و دومی بر فعل الله متمرکز است، سؤال از خاستگاه مشروعیت سیاسی، مسئله‌ای فقهی-کلامی خواهد بود. از این حیث که از چه کسی می‌توان و بلکه باید اطاعت کرد، فقهی و از این حیث که خداوند برای چه کسی حق اطاعت را قرار داده است، کلامی خواهد بود؛ ازاین‌رو، پژوهش حاضر با رویکردی فقهی-کلامی پرسش از مشروعیت سیاسی را به قرآن کریم عرضه‌کرده و تلاش نموده است تا این پرسش را از زاویه آیات اطاعت و با روش تحلیلی-اجتهادی پاسخ دهد. یافته تحقیق حاضر از مطالعه موردی آیات اطاعت این است که میان حق اطاعت و عبودیت، رابطه تلازم برقرار است. حق اطاعت و به تبع آن لزوم اطاعت از اوامر و نواهی صادره از جانب صاحب این حق، برای کسی ثابت است که حق عبودیت داشته باشد. چنین حقی منحصراً برای خدای متعال بوده و منحصر به زمان خاص، یعنی حضور معصوم(ع)، نیست. از آنجا که بشر مستقیماً نمی‌تواند مخاطب امر و نهی الهی باشد، قرآن کریم، انبیاء و اولی‌الأمر را به‌عنوان واسطه اطاعت الهی در امور اجتماعی و فردیِ بشر قرار داده است. اگرچه مصداق أتم اولی‌الأمر، امام معصوم(ع است، در عین حال بسیاری از اندیشمندان شیعی معتقدند که در عصر غیبت فقیه جامع‌الشرایط با واسطه یا بدون واسطه مصداق اولی‌الأمر خواهد بود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

دوره 1، شماره 2
سال اول- شماره دوم- پاییز و زمستان 1403
شهریور 1403